W całej historii ludzkości nasze relacje były ograniczone przez czas, przestrzeń i fizyczną obecność. Dziś pojawiają się byty, które te ograniczenia przekraczają – zabawki AI, friendboty, loveboty, cyfrowe dzieci, hologramy zmarłych. Są bardziej obecne niż ludzie, których naprawdę spotykamy. Uważne. Przewidywalne. Zawsze dostępne.
Dla wielu ludzi symulowana rzeczywistość staje się ciekawsza, bezpieczniejsza i bardziej przewidywalna niż relacje międzyludzkie. Rewolucja AI tylko przyspiesza ten proces, dokładając do niego element, który wcześniej był domeną fantastyki: populację „ludzi”, którzy nie istnieją, ale których obecność bywa przeżywana jako bardziej realna, bardziej uważna i – co najbardziej niepokojące – bardziej dostępna niż obecność kogokolwiek z krwi i kości.
Symulowane byty oferują empatię i reakcje „na żądanie”, eliminując cierpliwość, tarcie oraz konieczność negocjowania ambiwalencji wpisanej w relacje z innymi ludźmi. Rzeczywistość zdominowana przez AI i technointymność rozbija dotychczasową infrastrukturę afektu: usuwa negatywne emocje, ogranicza potrzebę wczuwania się w cudze motywy i skraca relacje do natychmiastowych, ahistorycznych reakcji. Impulsy emocjonalne zastępują proces interpretacji intencji drugiego człowieka, a praktyki wymagające czasu, wysiłku i powolnego konstruowania wspólnego sensu tracą znaczenie. Granice między „ja” a „innym” ulegają rozmyciu, ponieważ sztuczni towarzysze są konfigurowalni i w pełni podporządkowani potrzebom użytkownika. W efekcie struktury umożliwiające budowanie trwałych więzi stają się fragmentaryczne i reaktywne, a doświadczenie afektu przesuwa się w stronę symulacji i natychmiastowej gratyfikacji.
Z perspektywy antropologicznej symulacja emocji wchodzi w konflikt z pojęciami uznawanymi za fundamenty życia społecznego: autentycznością, obecnością, wolnością, odpowiedzialnością i prawdą. Bywa przeciwstawiana wspólnocie, przyjaźni, więzi i miłości, choć paradoksalnie często imituje je skutecznie, oferując silniejsze oparcie niż ludzie zmęczeni, rozproszeni i nie zawsze dostępni. Pytanie nie dotyczy już tego, czy symulacja może zastąpić relację, lecz tego, jak będą wyglądały przyszłe formy odczuwania, współpracy i bliskości w świecie, w którym cyfrowi towarzysze okażą się trwalszym oparciem niż więzi międzyludzkie.
Wykład dr Ady Florentyny Pawlak opiera się na autorskich badaniach dotyczących postrzegania sztucznej inteligencji oraz obdarzania jej autorytetem przez pokolenie Alfa. Wystąpienie, osadzone w perspektywie antropologii technologii, odniesie się do rewolucji sztucznej empatii. Wykorzystane zostaną również doświadczenia z zajęć prowadzonych na USWPS „Miłość i przyjaźń w czasach sztucznej inteligencji”, oferując wgląd w transformację bliskości oraz naturę ludzkich uczuć.
dr Ada Florentyna Pawlak – antropolożka technologii, prawniczka i historyczka sztuki. Specjalizuje się w obszarze społecznych implikacji sztucznej inteligencji. Wykładowczyni akademicka (Psychologia i Informatyka, Uniwersytet SWPS; Trendwatching&Future Studies AGH; Współpraca człowieka z maszyną, Business Process Automation WZ UŁ; Business AI w Akademii im. Leona Koźmińskiego w Warszawie). Prowadzi autorskie zajęcia dotyczące sztucznej empatii i emocjonalnych relacji z AI („Miłość i przyjaźń w czasach AI” USWPS; „Technointymność” Uniwersytet Civitas). Kierowniczka merytoryczna studiów podyplomowych „Sztuczna inteligencja w biznesie” Collegium Da Vinci. Badaczka w Centrum Badań nad Sztuczną Inteligencją i Cyberkomunikacją UŁ; Associate Researcher Uniwersytet Civitas w Warszawie i speakerka w obszarze nowych technologii. Członkini założycielka Polskiego Stowarzyszenia Transhumanistycznego. Publikowała w Springer, Routledge, Tekstach Drugich. Absolwentka VIP Uniwersytetu Łódzkiego w 2025 roku, według „Forbes Women” jedna z 22 najbardziej wpływowych Polek w obszarze nauki i biznesu w 2022 roku, wyróżniona w rankingu Top100Woman in AI in Poland, Laureatka projektu Jutronauci Gazety Wyborczej&Kulczyk Investment. Tworzy i realizuje projekty edukacyjno-rozwojowe dla szkół, firm i grup wielopokoleniowych. Wśród jej Klientów jest T- mobile, Intiaro, Canal+, Play, Nationale – Nederlanden, Santander, IPMA, Roche, OLX. Miłośniczka rzeki Wisły, literatury pięknej i działań w paradygmacie art&science.
Wykład odbywa się w ramach cyklu REALITY CHECK – serii spotkań poświęconych współczesności i cyfrowym narracjom, których celem jest krytyczne spojrzenie na otaczający świat oraz zmieniającą się rolę kultury.
Kuratorką cyklu jest Olga Jankowska.
